Derde editie Leergeld Leesplan bereikt recordaantal kinderen

Het Leergeld Leesplan zorgt ervoor dat kinderen uit gezinnen met beperkte financiële mogelijkheden thuis boeken hebben en het plezier van lezen kunnen ontdekken.

Nieuwe PISA-cijfers onderstrepen belang: 39% van Nederlandse 15-jarigen onvoldoende geletterd

Terwijl de leesvaardigheid van Nederlandse jongeren verder achteruitgaat, groeit in de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden juist het aantal kinderen dat via Stichting Leergeld boeken thuis ontvangt. De derde editie van het Leergeld Leesplan telt dit jaar een recordaantal van 554 deelnemers. Daarmee doet inmiddels ongeveer de helft van alle kinderen tot en met 12 jaar binnen de doelgroep van Stichting Leergeld in de regio mee.

De groei komt op een belangrijk moment. Uit de onlangs gepubliceerde resultaten van het internationale PISA-2025-onderzoek blijkt dat de leesvaardigheid van Nederlandse 15-jarigen opnieuw is gedaald. Inmiddels haalt 39 procent van de Nederlandse leerlingen het basisniveau voor leesvaardigheid niet. In 2022 gold dat nog voor ongeveer een derde van de leerlingen. Nederland presteert op leesvaardigheid bovendien onder het gemiddelde van vergelijkbare Europese landen.

Voor Stichting Leergeld Alblasserwaard-Vijfheerenlanden onderstrepen deze cijfers hoe belangrijk het is om kinderen al op jonge leeftijd met boeken en leesplezier in aanraking te brengen.

Van 180 naar 554 kinderen

Het Leergeld Leesplan werd opgezet om kinderen uit gezinnen met beperkte financiële mogelijkheden op een laagdrempelige manier toegang te geven tot boeken. In samenwerking met Kinderboekerij ontvangen deelnemende kinderen gedurende het jaar meerdere keren een boekenpakket dat aansluit bij hun leeftijd.

De belangstelling groeit snel. Aan de eerste editie deden 180 kinderen mee. Vorig jaar waren dat er ongeveer 350 en dit jaar staat de teller op 554 kinderen. In twee jaar tijd is het aantal deelnemers daarmee ruim verdrievoudigd.

“De nieuwe PISA-cijfers laten zien dat we ons grote zorgen moeten blijven maken over de leesvaardigheid van kinderen en jongeren in Nederland. Zeker omdat er een direct verband bestaat tussen het niveau van basisvaardigheden en armoede, sociale status en gezondheid.,” vertelt Bob van de Burgt, coördinator van Stichting Leergeld Alblasserwaard-Vijfheerenlanden. “Natuurlijk lossen we die problemen niet alleen op door boeken uit te delen. Maar leesplezier begint wél met toegang tot boeken. Met het Leesplan willen we ervoor zorgen dat kinderen thuis boeken hebben die bij hun leeftijd passen en ontdekken dat lezen vooral ook heel erg leuk kan zijn.”

Gezinnen kiezen ieder jaar opnieuw

Voor Stichting Leergeld is niet alleen de groei bijzonder. Minstens zo belangrijk is dat gezinnen ieder jaar opnieuw bewust voor het Leesplan kiezen. Deelname wordt namelijk niet automatisch verlengd: ouders moeten hun kind ieder jaar opnieuw aanmelden.

“Dat vinden wij misschien wel het mooiste signaal,” aldus Van de Burgt. “We begonnen met 180 kinderen en inmiddels doen er 554 mee. Ouders kiezen ieder jaar opnieuw voor deelname. Dat laat zien dat het Leesplan voorziet in een behoefte en dat de boeken thuis echt gewaardeerd worden.”

Niet wachten tot kinderen naar boeken komen

Het uitgangspunt van het Leesplan is eenvoudig: ieder kind zou de kans moeten krijgen om plezier in lezen te ontdekken. Maar toegang tot aantrekkelijke en passende boeken is niet voor ieder kind vanzelfsprekend.

Vooral jonge kinderen zijn daarbij afhankelijk van hun ouders. In gezinnen waar financiële zorgen en andere problemen veel aandacht vragen, heeft het kopen van kinderboeken of een regelmatig bezoek aan de bibliotheek niet altijd de hoogste prioriteit.

Daarom draait het Leesplan het principe om: niet wachten totdat kinderen naar de boeken komen, maar ervoor zorgen dat de boeken bij de kinderen thuis komen.

Ook Kinderboekerij ziet daarin de kracht van het project.

“De PISA-cijfers maken opnieuw duidelijk hoe groot de uitdaging rond lezen in Nederland is,” zegt Mathijs Visser van Kinderboekerij. “Wij geloven dat je daar zo vroeg mogelijk mee moet beginnen. Een kind dat thuis boeken binnen handbereik heeft en ervaart dat lezen leuk is, heeft daar jarenlang profijt van. Juist daarom vinden we de samenwerking met Leergeld zo waardevol: we bereiken hiermee kinderen voor wie een eigen stapel nieuwe boeken helemaal niet vanzelfsprekend is.”

Richting helft van alle kinderen binnen de doelgroep

Met 554 deelnemers bereikt het Leesplan inmiddels richting de helft van alle kinderen tot en met 12 jaar binnen de doelgroep van Stichting Leergeld Alblasserwaard-Vijfheerenlanden.

Voor de stichting is dat zowel een mijlpaal als een motivatie om door te gaan. Het doel is niet alleen om boeken beschikbaar te stellen, maar vooral om leesplezier te stimuleren en daarmee bij te dragen aan taalontwikkeling en de ontwikkelkansen van kinderen.

Van de Burgt: “Als een kind dankzij zo’n pakket een boek ontdekt dat het niet meer wil wegleggen, hebben we iets belangrijks bereikt. Uiteindelijk begint beter leren lezen namelijk ook met zin krijgen om te lezen.”

Ambitie om Leesplan ook in andere gemeenten uit te rollen

Het succes in Alblasserwaard-Vijfheerenlanden smaakt naar meer. Stichting Leergeld en Kinderboekerij zouden het Leesplan daarom graag samen met andere Leergeld-stichtingen en gemeenten naar meer regio’s in Nederland brengen. In de praktijk blijkt dat echter niet altijd eenvoudig. Initiatieven voor leesbevordering lopen regelmatig vast op een gebrek aan budget of subsidiemogelijkheden, maar ook op bestaande, meer traditionele oplossingen.

“Als we met andere gemeenten in gesprek gaan, horen we bijvoorbeeld regelmatig dat kinderen al naar de bibliotheek kunnen,” vertelt Mathijs Visser van Kinderboekerij. “De bibliotheek is natuurlijk ontzettend belangrijk en we zien het Leesplan nadrukkelijk als aanvulling daarop. Maar juist de kinderen die we met dit project willen bereiken, komen daar niet altijd vanzelf. Dat is precies waarom we de boeken naar hen thuis brengen. De resultaten hier laten zien dat die aanpak werkt: van 180 naar 554 kinderen in drie jaar tijd. We zouden heel graag samen met andere gemeenten, Leergeld-stichtingen en maatschappelijke partners onderzoeken hoe we dit ook op andere plekken mogelijk kunnen maken. Maar misschien zijn er ook wel bedrijven die dit willen omarmen en ons willen helpen.”

Volgens de initiatiefnemers hoeft leesbevordering bovendien niet altijd ingewikkeld te zijn. Door gebruik te maken van de bestaande infrastructuur van Stichting Leergeld en de boeken rechtstreeks thuis te bezorgen, kunnen juist kinderen worden bereikt voor wie toegang tot boeken minder vanzelfsprekend is.

“Met de huidige zorgen over de leesvaardigheid in Nederland zou het zonde zijn als een bewezen initiatief niet verder kan groeien vanwege een gebrek aan financiering of omdat we blijven vasthouden aan de oplossingen die er al zijn,” aldus Visser. “Onze oproep is daarom vooral: laten we samen kijken hoe we méér kinderen daadwerkelijk met boeken kunnen bereiken.”